Część 4. Wyjaśnienie wersetów biblijnych potwierdzających doktrynę absolutnej predestynacji

Dokonaliśmy dotychczas analizy różnych kwestii związanych z problematyką predestynacji. Spójrzmy ponownie na cytowane wcześniej trzy wersety z listu Św. Pawła do Rzymian, które zdawały się sugerować, że wynik każdego ludzkiego przedsięwzięcia jest z góry predestynowany przez Boga. Spróbujmy wyjaśnić ich prawdziwe znaczenie. Zacznijmy od poniższego fragmentu:

Albowiem tych, których od wieków poznał, tych też przeznaczył...Tych zaś, których przeznaczył, tych też powołał, a których powołał — tych też usprawiedliwił, a których usprawiedliwił — tych też obdarzył chwałą (Rz 8:29–30).

Wszechwiedzący Bóg wie, kto ma potrzebne kwalifikacje, aby zostać postacią centralną w opatrzności odnowy. Predestynuje więc tych, których „poznał” wcześniej. Powołuje daną osobę do wypełnienia celu opatrzności. To powołanie jest odpowiedzialnością Boga, ale nie daje gwarancji, że zostanie się „usprawiedliwionym” i „obdarzonym chwałą”. Może to nastąpić tylko wtedy, kiedy powołana przez Boga jednostka wypełni swoją odpowiedzialność. Ponieważ niniejszy werset nie wspomina o ludzkiej części odpowiedzialności, można na jego podstawie wysnuwać błędny wniosek, że wszystkie zdarzenia są wynikiem absolutnej Bożej predestynacji.

W podobnym duchu należy interpretować poniższy fragment: Ja wyświadczam łaskę, komu chcę, i miłosierdzie, nad kim się lituję. [Wybranie] nie zależy więc od tego, kto chce lub o nie się ubiega, ale od Boga, który okazuje miłosierdzie (Rz 9:15–16).

Wyjaśnione zostało, że Bóg zna i wybiera jednostki najbardziej odpowiednie do realizacji celu opatrzności odnowy. Bóg ma prawo wybierać kogo chce i okazywać miłosierdzie komu chce. W żadnym stopniu nie jest to zależne od wysiłków i woli człowieka. Powyższy werset podkreśla wszechmoc i łaskę Bożą.

Św. Paweł jest także autorem trzeciego wersetu, który brzmi: Czyż garncarz nie ma mocy nad gliną i nie może z tej samej zaprawy zrobić jednego naczynia ozdobnego, drugiego zaś na użytek niezaszczytny? (Rz 9:21).

Bóg, dał człowiekowi odpowiedzialność, przez co pragnął pokazać, że kocha go bardziej niż inne stworzone istoty. Fakt ten świadczy o tym, że Bóg pragnął uczynić człowieka godnym panem stworzenia oraz dziedzicem Swej twórczej natury. W wyniku Upadku człowiek pogwałcił dar odpowiedzialności i stał się godnym pogardy wyrzutkiem. Zgotowawszy sobie tak nędzny los nie mamy prawa narzekać na Boga.

Biblia powiada, że Bóg kochał Jakuba i nienawidził Ezawa, kiedy znajdowali się jeszcze w łonie matki, choć żaden z nich nie uczynił ani nic złego ani dobrego. Bóg przepowiedział Rebece, że „starszy będzie służył młodszemu” (Rz 9:10-13).

Dlaczego Bóg w ogóle wyróżniał jednego z braci? Otóż Bóg dał pierwszeństwo jednemu, gdyż pragnął ustanowić model dla opatrzności odnowy. Dokładniejsze wyjaśnienie tej kwestii zostanie przedstawione w następnych rozdziałach24. Ogólnie można powiedzieć, że dwaj synowie Izaaka, Ezaw i Jakub, zostali postawieni w podobnej sytuacji jak Kain i Abel. Ich zadaniem było ustanowić pewne warunki odszkodowania, konieczne do odzyskania prawa pierworództwa utraconego przez starszego brata Kaina, gdy zabił Abla. Bóg pragnął osiągnąć zamierzony cel, doprowadzając do zwycięstwa młodszego Jakuba (reprezentującego Abla) nad starszym bratem Ezawem (reprezentującym Kaina). Ezaw był „znienawidzony przez Boga”, ponieważ reprezentował Kaina, natomiast Jakub był „ukochany”, ponieważ reprezentował Abla.

Ostateczna predestynacja Boga zależała od wypełnienia przez braci powierzonej im odpowiedzialności. Ezaw, jak mówi Biblia, wydobył się z początkowej pozycji „znienawidzonego” przez Boga oraz cieszył się Bożym błogosławieństwem na równi z Jakubem, ponieważ posłusznie podporządkował się młodszemu bratu. Natomiast Jakub, chociaż był od początku ukochany przez Boga, mógł utracić Bożą przychylność, gdyby zawiódł w wypełnieniu swojej odpowiedzialności.

Doktrynę absolutnej predestynacji propagowało wielu religijnych ludzi, z których najbardziej znany jest Jan Kalwin. Ci ludzie błędnie wierzyli, że spełnienie Woli Boga zależy wyłącznie od Jego zbawczej łaski i działania. Przyczyną tego przekonania była nieświadomość istniejącej zależności pomiędzy Boską i ludzką odpowiedzialnością oraz brak zrozumienia, że współdziałanie Boga i człowieka jest niezbędnym warunkiem wypełnienia celu opatrzności odnowy.