Onarım Takdiri Çalışması Sürecindeki İki Dönem Arasındaki Paralellikler

Onarım takdiri çalışmasının nihai amacı, Mesih için gerekli temeli oluşturmak olduğuna göre, bu onarım takdiri her ertelenmek durumunda kaldığında, bu temelin oluşumu için gerekli takdirsel planın da tekrarlanması gerekecek demektir. Mesih için gerekli temeli oluşturmak için, merkez kişi konumundaki birisinin, Tanrı tarafından kabul edilebilir bir sembolik sunu oluşturabilmesi için, belli bir şart nesnesini yine belli bir zaman süreci içerisinde sunması gerekir. Buna ek olarak, düşmüş tabiatı ortadan kaldıracak belli bir bedel şartını yerine getirip, kabul edilebilir bir somut sunu oluşturarak da, birlik temelini oluşturması da esastır. Bu çerçevede, takdirsel onarım çalışmasının bir sergilenişi olan insanlık tarihi süresince, Mesih için gerekli temeli onarmaya yönelik ilahi çalışmaların tekrarı, gerçekte, gereken bedelin ödenmesi yolu ile sembolik ve somut sunuların onarılabileceği ilahi oluşumların da birer tekrarıdır. Tarihi kayıtlara göz atıldığında, gereken bedelin ödenmesi ile Mesih için gerekli temelin onarımına yönelik ilahi çalışmaların tekrarı, takdirsel dönemler arasındaki paralellikleri de gözler önüne sermektedir. Onarım Takdiri Çalışması’nın Ertelenme Dönemi, Onarım Takdiri Çağı’nı, somut nitelikteki paralel bedel şartları ile onarmak adına gündeme geldi.

Şimdi gelin bu bakış açısından her iki takdirsel dönemin kıyaslanabilir özelliklerine bir göz atalım. Ancak ilk etapta, hangi grup insanların, Tanrı’nın onarım takdiri çalışması içerisinde, merkezi sorumluluk üstlendiklerini ve de bu insanların geçmişlerine açıklık kazandıracak tarihsel kaynakları belirlememiz gerekir.

İnsanlık tarihi, sayısız insanı barındırmış olmakla birlikte, Tanrı, Mesih’in karşılanabilmesi için gerekli temelin oluşması için, özellikle örnek bir onarım tarzını uygulayabilecek belli insanları seçegeldi. Tanrı, bu özel sorumluluk yüklediği insanlarını, takdir çalışmasının merkezine oturtarak onlara Prensipi aracılığı ile de yol gösterdi. Bu özellikteki insanların tarihi, sonrasında insanlık tarihinin alacağı yönde de belirleyici oldu. Belli bir grup insanın, Tanrı’nın seçilmiş halkı diye adlandırılması, işte böylesi bir merkezi sorumluluğu yerine getirmelerinin beklenmesine dayanmaktadır.

Bu anlamda, Tanrı’nın seçilmiş ilk insanları, Mesih için aile temelini oluşturmuş bulunan İbrahim, İshak ve Yakup’un soylarının devamında gelenlerdir. O nedenle de, Onarım Takdiri Çağı içerisinde Tanrı’nın yürütmekte olduğu takdirsel çalışmadan birincil derecede sorumlu merkez toplum, İsrail oldu. İsrail’in tarihinin bir dökümünü oluşturan Eski Ahit, o çağ içerisinde yer alan takdirsel gelişmeleri etüt etmeye yarayacak kaynak bilgileri içermektedir.

Ancak onca hazırlık sonrasında gelişinde İsa’yı reddettikleri zamandan başlamak üzere, Tanrı tarafından Mesih’i kabullenip, diğer insanlarla bütünleşme merkezi rolü çerçevesinde seçilmiş bulunan Yahudi halkı, Tanrı’nın o noktadan sonraki takdirsel onarım çalışması içerisindeki merkezi rolü üstlenebilecek niteliklerini de yitirmiş oldu. Böyle bir durumun gündeme gelebileceğini önceden sezebilen İsa, verdiği bağ meselinde insanlara şöyle seslenmekte idi: Tanrı’nın egemenliği sizlerden alınacak ve ona yaraşan ürünleri yetiştiren topluma verilecek. (Matta 21:43) Aynı kaygıları bağlı olduğu Yahudi halkı için Pavlus da, şu sözleri ile ifade etmekte idi: Çünkü İsrail soyundan gelenlerin tümü İsrailli sayılmaz ne de İbrahim’in soyundan gelenlerin tümü İbrahim’in çocuklarıdır... Tanrı çocukları sayılanlar bedensel bağdan doğan çocuklar değildir, tam tersine tanrısal vaatten doğanlar soydan sayılabilirler. (Romalılara 9:6-8)

Gerçekten de, Onarım Takdiri Çalışmasının Ertelenme Çağı’na göz attığımızda, takdirsel onarım çalışmasının yürütülmesinden birincil derecede sorumlu merkezi pozisyonun Yahudilerden Hıristiyanlara geçtiğini görmek mümkün. Hıristiyanlar, bu pozisyon içerisinde Tanrı’nın yarım kalmış onarım takdiri çalışmasını sonuca ulaştırma misyonunu üstlendikleri için, Hıristiyanlık tarihi, bu çağ içerisinde yer alan takdirsel gelişmeleri anlamamıza yardım edecek kaynak bilgileri de içerir. Bu anlamda, Eski Ahit Çağı içerisindeki İbrahim’in soyunun devamında gelenler, İlk İsrail diye adlandırılırken, Yeni Ahit Çağı içerisinde yer alan Hıristiyanlar, İkinci İsrail (Titus 2:14, 1.Petrus 2:9-10) olarak nitelendirilebilirler.

Eski Ahit, Yeni Ahit ile kıyaslandığında, Eski Ahit bünyesinde yer alan Yasa’nın beş kitabı (Tekvin’den Tesniye’ye), tarihin dökümü olan on iki kitap (Yeşu’dan Ester’e), şiir ve bilgelikle dolu beş kitap (Eyüp’ten Neşideler Neşidesine) ve de on yedi peygamberlik kitabının (İşaya’dan Malaki’ye kadar), Yeni Ahit Çağı bünyesinde yer alan İnciller, Elçilerin İşleri, ilk Hıristiyanların Mektupları ve de Vahiy (Esinleme) bölümlerine tekabül ettiklerini görürüz. Ancak, Eski Ahit bünyesindeki tarih kitapları, İsrail’in iki bin yıllık tarihinin aşağı yukarı tamamını veriyor olmasına rağmen, Elçilerin İşleri kitabı, yalnızca İsa’nın ölümünün hemen sonrasında yer alan İlk Hıristiyanlığın tarihine ışık tutmaktadır. O yüzden, Yeni Ahit Çağı içerisinde, Eski Ahit Çağı bünyesindekine koşut bir bakış açısının yakalanabilmesi için, İsa’dan günümüze kadarki Hıristiyanlık tarihinin tümünün ele alınması gerekir.

Bu anlayış temeli üzerinde ancak, İlk ve İkinci İsrail’in tarihlerini ve de yer aldıkları iki takdirsel çağ içerisinde, her birinin bağlı bulundukları dönemin karakterine olan etkilerini kıyaslamamız mümkün olabilir. Bu iki çağ içerisinde yer alan paralel dönemlerdeki onarım yöntemlerini kavradığımızda, insanlık tarihinin, yaşayan Tanrı’nın sistematik ve yasalara bağlı takdirsel çalışması tarafından şekillendirildiğini anlamamız da kolaylaşır.