Yazgı (Kader)
Yazgı (Kader)
- Önceden belirlenmiş yazgı (kader) üzerinde yer alan teolojik tartışmalar, pek çok insanın inanç yaşamlarında büyük çelişkilere neden olmaktadır.
- Kutsal yazılarda, bireyin yaşantısı içerisinde yer alan her şeyin –
- varlık ve yokluk,
- mutluluk ve mutsuzluk,
- kurtuluş ve lanetlenme,
- artı, milletlerin ortaya çıkış ve yok oluşlarının bile – Tanrı’nın önceden belirlediği şaşmaz bir yazgı çerçevesinde yer aldığı düşüncesini doğuran bölümler yer almaktadır.
- Ancak yine aynı Kutsal Kitap bünyesinde, bu kez de, mutlak kadercilik anlayışını çürütecek, yine azımsanmayacak sayıda başka ifadeler de bulunmaktadır.
- Kutsal Kitap’ta, bu birbirine zıt her iki doktrini de destekler görünen zeminler bulunmaktadır.
Tanrı’nın İradesinin Önceden Belirlenmekliği
- Tanrı’nın İradesi’nin önceden belirlenmişliği konusuna girmeden önce, söz konusu iradenin ne olduğu konusuna bir kez daha değinmekte fayda var.
- Tanrı, insanın Düşüşü nedeni ile başlangıçtan belirlemiş olduğu yaradılış amacını yerine getiremedi.
- Dolayısı ile, Tanrı’nın düşmüş insanlığı aslına onarmak için sürdüre geldiği ilahi irade, bu yaradılış amacının er ya da geç gerçekleştirilmesine yönelik olmaklığını korumaktadır.
- Bu anlamda, Tanrı’nın İradesi, bu onarımın bir an önce sonuca ulaştırılması yönündedir.
- Tanrı, mutlaklık, eşsizlik, sonsuzluk ve değişmezlik özelliklerine sahip bir varlıktır.
- Bu nedenle, yaradılış amacı da, mutlak, eşsiz, sonsuz ve değişmez olmak durumundadır.
- Tanrı’nın, yaradılış amacının gerçekleşmesine yönelik onarım takdiri çalışması da aynı şekilde,
- mutlak, eşsiz ve değişmez olmalıdır.
- Bu da, yaradılış amacının bir gün mutlaka gerçekleşeceğine yönelik Tanrı İradesinin öngörüsünün de mutlak olması gerektiğini gösterir.
Tanrı’nın İradesinin Tamamlanabileceği Oluşumun Önceden Belirlenmesi
- Tanrı’nın, onarım takdiri çalışması kanalı ile, yaradılış amacının gerçekleşmesine yönelik iradesi insani etkilerin ötesinde mutlak olmasına rağmen,
- sonuca ulaştırılması, insani sorumluluk payının da tam anlamı ile yerine getirilmesi ile sıkı sıkıya bağlantılıdır.
- Tanrı’nın yaratma amacı, başlangıçta, Adem ve Havva’nın kendileri için belirlenmiş iyiliği kötülüğü bilme ağacının meyvesinden yememek yönündeki insani sorumluluk payını yerine getirmeleri koşulu ile tamamlanmış olacaktı.
- Benzer şekilde, onarım takdiri çalışması olarak süregelen insanlık tarihi boyunca da, Tanrı İradesi, ancak ve ancak, belli bir misyon için seçilmiş merkezi kişiler kendi paylarına düşen sorumluluğu tam anlamı ile yerine getirdiklerinde sonuca ulaşabildi.
- Tanrı’nın belirlediği ilahi plan çerçevesinde olayların açılım ve gelişimi ne ölçüde önceden belirlenir?
- Tanrı’nın onarım takdiri amacına yönelik iradesi mutlak olmakla beraber,
- Tanrı, bu iradenin sonuca ulaştırılmasını şartlı olarak önceden belirler:
- belirlenen misyon için seçilen merkezi kişilerin kendilerine düşen yüzde beşlik sorumluluk payının yerine getirilmesi şartına bağlı olarak;
- bu pay, Tanrı’nın yüzde doksan beş diye tanımlayabileceğimiz kendi sorumluluk payının yanı sıra yerine getirilmelidir.
İnsanların, Tanrı’nın Takdir Çalışması İçerisindeki Rollerinin Belirlenmekliği
- Adem ve Havva, insanlığın iyi ataları olmak durumunda idiler,
- Tanrı’nın meyvenin yenmemesine yönelik komutuna uyma yönündeki sorumluluklarını yerine getirme kaydı ile.
- Dolayısı ile, Tanrı, Adem ve Havva’nın bizlerin iyi ataları olmalarını mutlak bir yazgı çerçevesinde belirlemiş bulunmamakta idi.
- Aynı şey, Prensip merkezlilikten uzaklaşmış (düşmüş) insanlar için de geçerlidir:
- İnsanlar, Tanrı’nın kendileri için önceden belirlediği ideal insanlar olmaya,
- ancak kendi paylarına düşen sorumluluğu yerine getirdiklerinde ulaşabilirler.
- Tanrı, hangi ölçülerde bireyin kaderinde belirleyici rol oynar?
- Tanrı’nın İradesi’nin birey aracılığı ile tamamlanması, ancak o kişinin sorumluluğunu tam anlamı ile yerine getirmesi ile mümkün olabilir.
- O nedenle, Tanrı belli bir kişiyi, belli bir misyon için görevlendirme yazgısına karar vermekle beraber,
- Tanrı’nın yüzde doksan beşlik, kişinin de yüzde beşlik sorumluluk payları,
- o kişinin verilen misyonu yerine getirerek Tanrı’nın İradesi’nin gerçekleşmesi için, mutlak anlamda yerine getirilmek durumundadırlar.
- Eğer söz konusu kişi, sorumluluğunu yerine getirmezse, Tanrı’nın olmasını amaçladığı kişi olamaz.
- Şimdi gelin, onarım takdiri çalışması içerisinde Tanrı’nın merkezi kişilere yönelik önceden belirlediği iradenin nasıl geliştiğine bir göz atalım.
- Tanrı’nın onarım takdiri çalışmasının amacı, düşmüş olan bu dünyanın tamamen Tanrı’nın başlangıçtan beri tasarladığı ideal dünyaya onarımıdır.
- O nedenle, kurtuluş zamanları değişiklik gösterebilmekle beraber, insanların tümü de kurtuluşa ulaşmaya yazgılıdırlar (2.Petrus 3:9).
- Ne var ki, tıpkı Tanrı’nın asal yaradılışında olduğu gibi,
- bir yeniden yaratma süreci olan kurtuluş (onarım) takdiri çalışması sürecinde de, istenen gelişmeler bir anda olup bitecek şeyler değildir.
- Bu konuya yönelik çalışma, bir noktadan başlayıp, giderek etki alanını genişleterek daha geniş zeminlere ve sonuçta bütüne ulaşmayı hedefler.
- O nedenle, kurtuluş takdiri çalışmasını yürütürken,
- Tanrı, önce, belli bir kişiyi merkezi kişi olarak belirler ve sonrasında gerekli şartları oluşturduktan sonra o kişiyi yükümlü olacağı misyon için görevlendirir.
- Bu çağrıya layık olmak için, Tanrı’nın söz konusu kişide aradığı özellikler nelerdir?
- Merkezi kişi, öncelikle, seçilmiş toplumun bünyesinde doğan birisi olmalıdır.
- Merkezi kişinin seçilmiş toplum bünyesinden gelmenin yanı sıra soyağacında Tanrı adına önemli başarılar elde edilmiş bir soyun da devamında gelmesi gerekir.
- Tüm bu şartlar hazır olduklarında da kişinin kendisinin de misyonu için gerekli altyapıyı oluşturacak karakter özelliklerine sahip olması gerekir.
- Kişinin, misyonu öncesi yaşamında, gerekli tüm nitelikleri kişiliğinde geliştirmeyi başarmış olması gerekir.
- Tanrı, yukarıda sıralanan tüm özelliklere sahip kişiler arasından, öncelikle, ihtiyaç duyduğu alan için en uygun zaman ve mekanda yaşıyor olan kişiye öncelik vererek seçimini belirler.
Mutlak Yazgı Doktrinini Destekler Görünen Kutsal Kitap Ayetlerinin Açıklaması
- Romalılara Mektup 8:29-30’da şöyle yazılıdır: “Tanrı önceden bildiği kişileri, önceden kararlaştırdı... önceden kararlaştırdıklarını çağırdı, çağırdığı kişileri doğrulukla donattı, doğrulukla donattıklarını yüceliğe kavuşturdu.”
- Tanrı, önceden bildiği kişileri, üstesinden gelebileceklerine inandığı belli bir misyon için seçer ve zamanı geldiğinde, ilahi planının sonuca ulaştırılması için çağırır.
- Buraya kadar söz konusu edilenler tamamen Tanrı’nın sorumluluk payı altında gelişirler ve söz konusu kişiyi de Tanrı katında bu şeyleri hak etmiş bir yücelik konumuna ısmarlama bir biçimde oturtmazlar.
- Kişi, bu noktada, kendi payına düşen sorumluluğu yerine getirdikten sonra ancak,
- Tanrı tarafından doğrulanıp, yüceltilir.
- Dolayısı ile, Tanrı’nın bir kişinin yüceltilmesine ilişkin önceden belirlediği yazgı, ancak ve ancak o kişinin, kişisel sorumluluk payını tam anlamı ile yerine getirmesi ile belirlenip, doğrulanır.
- Kutsal Kitap metinlerinde, bu kişisel sorumluluk payının önemine hiç değinilmediği için, insanlar, tüm insani işlerin yalnız ve yalnız Tanrı’nın mutlak belirlemesine dayanarak geliştiği gibi hatalı bir izlenime sahip olabilirler.
- Mutlak yazgı doktrini John Calvin ve yandaşları tarafından ortaya atıldı;
- bu doktrine günümüzde bile çokça inanılmaktadır.
- Calvin ve onun gibi düşünenler, Tanrı’nın İradesi’nin yalnız ve yalnız Tanrı’nın gücü ve çalışması ile gerçekleştiğine inana geldiler.
- Böyle düşünmelerinin ardında ise, onarım takdiri çalışmasının amacının sonuca ulaştırılmasında, Tanrı’nın sorumluluk payı ile insanlara düşen sorumluluk payı arasındaki gerçek ilişkiden tamamen habersiz olmaları yatmakta idi.